š Borsa Endeksi NasÄ±l HesaplanÄ±r?

Borsa endeksi, bir borsada iÅlem gĆ¶ren belirli bir grup hisse senedinin performansÄ±nÄ± Ć¶lĆ§en bir gĆ¶stergedir. Borsa endeksleri, yatÄ±rÄ±mcÄ±larÄ±n piyasayÄ± takip etmelerine ve borsadaki genel trendi anlamalarÄ±na yardÄ±mcÄ± olur. Borsa endeksleri, farklÄ± kriterlere gĆ¶re oluÅturulabilir. ĆrneÄin, belli bir sektĆ¶rĆ¼, belli bir piyasa deÄerini veya belli bir iÅlem hacmini temsil eden hisse senetlerinden oluÅan endeksler vardÄ±r.

Borsa endeksi hesaplamasÄ±, endekse dahil edilen hisse senetlerinin fiyatlarÄ±nÄ±n ve aÄÄ±rlÄ±klarÄ±nÄ±n Ć§arpÄ±mÄ±nÄ±n toplamÄ±nÄ±n, belirli bir bĆ¶len ile bĆ¶lĆ¼nmesi ile yapÄ±lÄ±r. Bu formĆ¼l ÅĆ¶yle gĆ¶sterilebilir:

E = (F1 x H1 x N1) + (F2 x H2 x N2) + ... + (Fn x Hn x Nn) / B

Burada;

E: Endeks deÄeri

F: Hisse senedinin endeksteki aÄÄ±rlÄ±k katsayÄ±sÄ±

H: Hisse senedinin fiyatÄ±

N: Hisse senedinin dolaÅÄ±mdaki pay sayÄ±sÄ±

B: Endeksin bĆ¶leni

Endeksin bĆ¶leni, endeksin baÅlangÄ±Ć§ deÄerinin belirlenmesi iĆ§in kullanÄ±lÄ±r. Endeksin baÅlangÄ±Ć§ deÄeri genellikle 100 veya 1000 olarak seĆ§ilir. BĆ¶len, endeksin baÅlangÄ±Ć§ deÄerine eÅit olacak Åekilde hesaplanÄ±r. BĆ¶lenin hesaplanmasÄ± ÅĆ¶yle yapÄ±lÄ±r:

B = (F1 x H1 x N1) + (F2 x H2 x N2) + ... + (Fn x Hn x Nn) / E0

Burada;

E0: Endeksin baÅlangÄ±Ć§ deÄeri

Endeks hesaplamasÄ±nda kullanÄ±lan aÄÄ±rlÄ±k katsayÄ±sÄ± ise hisse senedinin piyasa deÄerinin, endeksteki toplam piyasa deÄerine oranÄ±dÄ±r. AÄÄ±rlÄ±k katsayÄ±sÄ±nÄ±n hesaplanmasÄ± ÅĆ¶yle yapÄ±lÄ±r:

F = (H x N) / (H1 x N1) + (H2 x N2) + ... + (Hn x Nn)

Endeks hesaplamasÄ±nda kullanÄ±lan fiyatlar ise hisse senetlerinin son iÅlem fiyatlarÄ±dÄ±r. Hisse senetlerinin dolaÅÄ±mdaki pay sayÄ±sÄ± ise sermaye artÄ±rÄ±mÄ± veya azaltÄ±mÄ± gibi durumlarda deÄiÅebilir.

Ćrnek olarak, BIST 100 endeksi hesaplamasÄ±nÄ± ele alalÄ±m. BIST 100 endeksi, Borsa Ä°stanbul'da iÅlem gĆ¶ren en bĆ¼yĆ¼k 100 Åirketin hisse senetlerinden oluÅur. Bu endeks, TĆ¼rkiye'nin ekonomik durumunu yansÄ±tan Ć¶nemli bir gĆ¶stergedir. BIST 100 endeksi hesaplamasÄ± iĆ§in aÅaÄÄ±daki verileri kullanalÄ±m:

Hisse Senedi | Fiyat | DolaÅÄ±mdaki Pay | Piyasa DeÄeri | AÄÄ±rlÄ±k KatsayÄ±sÄ±

A | 10 TL | 100 milyon | 1 milyar TL | 0.05

B | 20 TL | 50 milyon | 1 milyar TL | 0.05

C | 30 TL | 25 milyon | 750 milyon TL | 0.0375

D | 40 TL | 10 milyon | 400 milyon TL | 0.02

E | 50 TL | 5 milyon | 250 milyon TL | 0.0125